Filipinler’de 40 yıldır süren iç savaş bölgedeki Müslümanlara geniş haklar tanıyan anlaşmanın imzalanmasıyla resmen son buldu. “Kapsamlı Anlaşma” (Comprehensive Agreement on the Bangsamoro) olarak isimlendirilen bu anlaşma taraflar arasında 2012 yılında imzalanan Çerçeve Anlaşması ve sonrasında hazırlanan eklerin tamamını içine alıyor.
Manila'da gerçekleşen törene Malezya Başbakanı Necib Razak, Filipinler Devlet Başkanı Benigno Aquino, Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MILF) Lideri Hacı Murat İbrahim, Uluslararası Temas Grubu üyesi olan Türkiye'den temsilci olarak Dışişleri Bakanı Yardımcısı Büyükelçi Naci Koru, Filipinler Büyükelçisi Esra Cankorur, tarafların temsilcileri ve çok sayıda politikacı katıldı.
Törende ayrıca barış sürecini gözlemlemek üzere 2012 yılında imzalanan Çerçeve Anlaşması çerçevesinde oluşturulan Bağımsız Gözlemci Heyeti (TPMT)’nin uluslararası beş üyesi arasında bulunan İHH İnsani Yardım Vakfı temsilcileri Hüseyin Oruç ve Ömer Kesmen de yer aldı.
Törende konuşma yapan MILF Lideri Hacı Murat İbrahim anlaşmayla birlikte Bangsamoro halkının nihayet hak ve özgürlüklerine kavuşacaklarını söyledi. İbrahim devamla; “Bu anlaşma hem Filipinler'in hem de Moro’nun ortak zaferidir. Bu başarı sadece MILF’in değil tüm Moro halkının, diğer Müslüman grupların, Hıristiyanların ve yerlilerin başarısıdır. Başta Selamet Haşimi olmak üzere tüm şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.” şeklinde konuştu.
Filipinler Devlet Başkanı ise konuşmasında Filipinler için yeni bir dönemin başladığını, barış yolundan geri dönmeyeceklerini belirtti.
Anlaşmanın imzalanmasının ardından Bangsamoro Temel Yasası’nın devlet başkanına sunulması bekleniyor. Yasanın kongre tarafından onaylanmasıyla da Bangsamoro yönetimi geçiş hükümetine devredilecek. 2016’da yapılacak seçimlerle de süreç tamamlanmış olacak.
Müslümanlara geniş bir özerklik getirmeyi hedefleyen anlaşmaya göre, Mindanao Adası içişlerinde tamamen bağımsız, dışişleri ve güvenlik konularında Manila yönetimine bağlı olacak. Metnin imzalanmasının ardından şeriat hükümlerine göre bir anayasa hazırlanacak ve şeriat mahkemeleri kurulacak.
Hristiyanlar için de Filipinler hukuku devam edecek. Siyasi parti ve parlamento oluşturulacak, bakanlıklar belirlenecek. Bundan sonraki süreçte 12 binden fazla direnişçisi olan MILF’in silahları bırakması ve eş zamanlı olarak ordunun bölgeden çekilmesi gerekecek.
Yaklaşık 40 yıldan fazla zamandır bağımsızlık mücadelesi veren MILF ile Filipinler devleti arasındaki iç savaşta 120 bin civarında kişi hayatını kaybetti. Taraflar arasında aralıklı olarak 17 yıldır devam eden müzakereler sonucunda ilk anlaşma 2012 yılında imzalanmıştı.
